Dowiedz się co zrobić po złapaniu \"gumy\" oraz poznaj przepisy dotyczące opon

Dokładnie poznaj opony oraz poradź sobie w najtrudniejszych sytuacjach

 

Opony w samochodzie to jeden z fundamentalnych jego elementów, to zawarte w nich powietrzne, a dokładnie jego ciśnienie utrzymuje ciężar samochodu i pasażerów. Właśnie dzięki oponom samochód ma styczność z podłożem. Z tego powodu właściwy stan i rodzaj opon decyduje o przyczepności, a tym samym bezpieczeństwie jazdy. Jaki rodzaj opony wybrać i kiedy je wymieniać, co zrobić w przypadku jej przebicia, jakie są ogólne zasady w prawie dotyczące ogumienia? Odpowiedzi na te pytania są z pozoru oczywiste, jednak w wielu przypadkach pozory mylą. W poniższym artykule postaramy się w sposób prosty i oczywisty na nie odpowiedzieć. 

 

Spadek ciśnienia w oponach

 

Często na drogach zdarzają się przypadki awarii samochodów, związane z utratą ciśnienia powietrza w oponach. Zbyt niskie znacznie utrudnia jazdę samochodem, a w niektórych przypadkach całkowicie ją uniemożliwia. Dodatkowo jazda taka jest niebezpieczna. Ze względu na częste przypadki przebicia opon, spowodowane przykładowo złym stanem dróg bądź nadmiernym wyeksploatowaniem opony, producenci zachęcają kierowców ofertami coraz nowszych i nowocześniejszych opon. 

 

Opony typu Run of Flat

 

Przykładem nowoczesnych produktów mogą być opony typu Run Flat, które umożliwiają bezpieczne kontynuowanie jazdy nawet po utracie ciśnienia w kołach między innymi na skutek przebicia. Obecnie na rynku istnieją różne technologie Run Flat. Jednak wszystkie rodzaje tych opon maja takie same zasady użytkowania po utracie ciśnienia. Najważniejsza z nich to jazda z prędkością nie większą aniżeli 80 - 90 kilometrów na godzinę. Dystans jaki możemy przejechać po utracie ciśnienia w oponie to maksymalnie od 80 do 200 kilometrów w zależności od wybranej opony. Tych zasad należy przestrzegać, ponieważ zapewniają one bezpieczeństwo, a nie stosowanie się do nich może skutkować wypadkiem.

 

Działanie opon typu Run of Flat polega głównie na ich wzmocnionej konstrukcji. W ściankach bocznych takich opon znajduje się gumowa wkładka, amortyzująca utratę ciśnienia. Dodatkowo wzmocniona jest również stopka opony. Istotną informacją jest, iż samochód w którym wykorzystujemy takie opony powinien być wyposażony w czujniki pomiaru ciśnienia. Umożliwia to informowanie kierowcy o zmianach ciśnienia w kołach, dzięki czemu będzie mógł on dostosować się do zasad prowadzenia samochodu, zalecanych w takich sytuacjach.

 

Zalety opon Run of Flat

 

Podstawowa z nich to oczywiście bezpieczeństwo, zarówno dla kierowców i pasażerów danego samochodu ja i innych uczestników ruchu drogowego. Bezpieczeństwo to wynika z faktu, iż w przypadku nagłej utraty ciśnienia kierowca nie straci panowania nad pojazdem. Dodatkowym atutem jest czas, jaki zyskujemy by dojechać do warsztatu. Stosując opony Run Flat nie ma również potrzeby posiadania koła zapasowego, co daje nam dużo dodatkowego miejsca w bagażniku.

 

Wady opon Run of Flat

 

Jednak opony Run of Flat maja również kila wad. Bez wątpienia jest to ograniczona ilość serwisów, które posiadają odpowiednie urządzenia do obsługi tego rodzaju ogumienia. Ważne jest również odpowiednie zamontowanie takiej opony, gdyż w przypadku nieprawidłowego montażu nie spełnia ona swojej funkcji, a w dodatku zagraża bezpieczeństwu. Innym minusem w użytkowaniu tych opon jest fakt, iż po przebiciu, nie nadają się one do regeneracji, z czego wynika konieczność zakupu nowej opony. Jest to stosunkowo drogi rodzaj ogumienia dlatego też, każdorazowe jego przebicie naraża nas na spore koszty. Inną kwestią jest waga opon Run of Flat, średnio około 15% większa aniżeli waga standardowych opon. Jak wiadomo, iż cięższy pojazd tym większe spalanie i koszty paliwa. Zły stan dróg powoduje, iż jazda samochodem z oponami Run of Flat jest mało komfortowa. Są one dość sztywne, co znacznie przyczynia się do obniżenia wygody jazdy na drogach złej jakości.

 

Podsumowanie opon Run of Flat

 

Analizując wszystkie za i przeciw w kwestii zmiany opon na Run of Flat, należy pamiętać, że najczęstszą przyczyną pęknięć opon jest nie tylko zły stan dróg, ale również niewłaściwe ciśnienie w kołach. Dlatego jego regularne sprawdzanie jest koniczne, zarówno w oponach standardowych jak i typu Run of Flat. 

 

Co zrobić, gdy opona ulegnie przebiciu?

 

W sytuacjach gdy dojedzie już do przebicia opony każdy samochód powinien być odpowiednio zabezpieczony, o czym wie każdy kierowca. Podstawą jest zachowanie spokoju. Należy rozpocząć delikatne hamowanie i zatrzymać się pojazdem na poboczu. Gdy takowego przy danej drodze nie ma to z boku drogi czy na parkingu, o ile uda nam się do niego dojechać.  Ważne jest aby ilość miejsca pozwalała nam na bezpieczną wymianę koła. Po zatrzymaniu pojazdu zaciągamy hamulec ręczny i zostawiamy samochód na biegu. Obligatoryjne jest również włączenie świateł awaryjnych lub pozycyjnych. W sytuacjach gdy postój odbywa się na poboczu musimy zastosować trójkąt awaryjny i ubrać się w kamizelkę odblaskową. Jest to wymagane przez przepisy drogowe, poza tym zapewnia nam bezpieczeństwo. Przyjęte zasady to 100 metrów za pojazdem na drodze ekspresowej i autostradzie, od 30 do 50 metrów na obszarze niezabudowanym oraz do 1 metra od miejsca postoju auta w obszarze zabudowanym.

 

Wymiana opony

 

Koło zapasowe

 

Najczęstszym rozwiązaniem jest koło zapasowe. Jest to sposób stosowany od lat, sprawdzony ale niekoniecznie wygodny. Pełnowymiarowe koło zapasowe poza dużymi gabarytami ma również sporą wagę. Duże gabaryty opony zapasowej mają jednak duży plus. A mianowicie po wymianie koła na zapasowe jazda nie odbiega od jazdy przed awarią.

 

Jego główną wadą jest ilość miejsca jakie zajmuje. Również wymiana opony na pełnowymiarowe koło zapasowe nie należy do prostych czynności i wymaga sporo siły, dlatego też nie każdy jest w stanie tego dokonać. Do wymiany koła na zapasowe potrzebować będziemy z pewnością oprócz koła również klucza do kół i śrub zabezpieczających, lewarka, kamizelki odblaskowej i trójkąta ostrzegawczego. Oczywiście przydadzą się również rękawiczki ochronne, ale nie jest to element niezbędny. W przypadku „zapieczenia” się śrub nieocenione jest posiadanie  teleskopowego klucza do kół. Natomiast latarka będzie zbawiennym narzędziem, jeżeli przykre zdarzenie przebicia opony przydarzy nam się w nocy. Każdy kierowca powinien wymienione wyżej elementy mieć w samochodzie.

 

Zaczynając wymianę opony należy zdjąć kołpak i poluzować śruby do tego stopnia by po podniesieniu samochodu można było je swobodnie odkręcić. W przypadku śruby zabezpieczającej należy nałożyć na klucz do kół specjalną nasadkę. Kolejnym krokiem jest użycie lewarka, zazwyczaj umieszcza się go niedaleko progu samochodu, który powinien stać prosto i na twardym podłożu. Samochód należy podnosić do poziomu, w którym uszkodzona opona będzie kilka centymetrów nad podłożem. Od tak ustawionego samochodu odkręcamy poluzowane śruby i energicznie zdejmujemy koło ciągnąc je do siebie. Następnie koło zapasowe dopasowujemy do piasty koła i przykręcamy śruby. Bardzo ważne jest dokładne przykręcenie śrub. Po zmianie koła zaleca się kontrolę poziomu ciśnienia. Istotny jest również odpowiedni dobór opony zapasowej, zaleca się stosowanie opon symetrycznych, odradza natomiast kierunkowych.

 

Koło dojazdowe

 

Ze względu na sporą wagę i gabaryty koła zapasowego coraz bardziej popularne są tak zwane koła dojazdowe. Małe rozmiary kół dojazdowych pozwalają na zaoszczędzenie miejsca w bagażniku. Jednak nie tylko gabaryty odróżniają od sobie koło zapasowe oraz dojazdowe. Również trwałość tych kół jest różna, w przypadku koła dojazdowego dużo niższa. Pozwala ono jedynie na dojechanie do miejsca, naprawy bądź wymiany uszkodzonego koła, nie pozwala ono jednak na jazdę długodystansową. Jadąc na kole dojazdowym należy jechać ostrożnie, powoli i bez ostrych i gwałtownych zakrętów. Kierowcy są podzieleni na tych, którzy stosują standardowe, przez niektórych może nazywane staroświeckimi koła zapasowe oraz tych preferujących mniejsze „dojazdówki”. Każde z nich ma swoje plusy i minusy, dlatego też wybór jest indywidualną sprawą kierowcy.  Wymiana uszkodzonej opony na dojazdową jest bardzo zbliżona do wymiany na zapasową pełnowymiarową.

 

Zestaw naprawczy

 

Aktualnie producenci samochodów często zamiast koła zapasowego czy dojazdówki, wyposażają samochody w zestawy naprawcze, za pomocą których kierowca jest w stanie samodzielnie naprawić przebitą oponę. Zestaw składa się z pojemnika z pianką uszczelniającą oraz elektrycznego kompresora. Zajmuje on znacznie mniej miejsca od omawianych wyżej rozwiązań. Również waga takiego zestawu jest dużo mniejsza, co pozwala na zmniejszenie zużycia paliwa.

 

W przeciwieństwie do wymiany koła zapasowego, zastosowanie zestawu naprawczego nie powinno sprawiać problemu nawet osobom niedysponujących dużą siłą fizyczną. Korzystanie z niego jest stosunkowo proste. Jest kilka zasad związanych z użyciem takiego zestawu.

 

Po pierwsze: nie wyciągamy przedmiotu, który przebił oponę.

Po drugie: po odkręceniu wentylu podłączany do niego rurkę z uszczelniaczem.

 

Kolejnym krokiem jest podłączenie do gniazdka 12 V w samochodzie kabla zasilającego do kompresora i włączenie urządzenia. Po kilku minutach (zazwyczaj około 5) opona zostaje napompowana do odpowiedniego ciśnienia. Nastąpi również wtłaczanie do opony pianki, która rozprowadzana jest wewnątrz niej. Na koniec demontujemy zestaw oraz kompresor i zabezpieczamy wentyl.

 

Bardzo ważne jest, że na początku jazdy należy poruszyć się z prędkością nie większą niż 40 kilometrów na godzinę w celu równomiernego rozprowadzeniu pianki wewnątrz opony. Zaleca się po przejechaniu kilku kilometrów kontrolnie zmierzyć ciśnienie. Oczywistym faktem jest, iż na takiej naprawionej oponie nie jeździmy brawurowo (przyjmuje się zasadę do 70 kilometrów na godzinę) i jest to rozwiązanie chwilowe. Oponę koniecznie trzeba wymienić w pobliskim warsztacie.

 

Pomimo wielu zalet takiego zestawu istnieje jedno znaczące ograniczenie jego zastosowania. Przy pomocy zestawu naprawczego jesteśmy w stanie naprawić jedynie małe uszkodzenia w oponie i ta na krótki okres czasu. Dokładnie zestaw naprawczy służy do uszczelnienia ogumienia, które zostało przebite na czole, czyli bieżniku opony. Przyjmuje się, iż dziura w oponie nie może być większa niż około 5 mm. W przypadku podłużnego pęknięcia bieżnika bądź jego bocznego uszkodzenia, zestaw naprawczy okazuje się bezużyteczny. Innym zasadniczym ograniczeniem jest fakt, iż stosowana w takich zestawach pianka często zawodzi w niskich temperaturach.

 

Każde z rozwiązań wymiany koła posiada wiele zalet, ale nie obyło się bez pewnych wad

 

Analizując dostępne sposoby na usunięcie awarii związanej z przebitą oponą można dojść do wniosku, iż każde z wyżej wymienionych rozwiązań jest dobre, ale też nie bez wad. Dodatkowa opona zapasowa czy dojazdowa z pewnością daje nam większą pewność, że nie będziemy zmuszeni wzywać pomocy, co jest czasochłonne i czasami również kosztowne, jednakże korzystanie z zestawu naprawczego jest szybsze i łatwiejsze. Poza tym zestaw nie zajmuje wiele miejsca i nie obciąża zbytnio samochodu.  Zestaw naprawczy polecany jest do jazdy w mieście, gdzie ewentualna pomoc jest zawsze pod ręką. Na długich trasach lepiej sprawdzi się koło zapasowe. Pamiętać należy jednak, że każde ze wskazanych rozwiązań jest doraźne, chwilowe i uszkodzone koło jak najszybciej należy wymienić na prawidłowe. Zapewni to bezpieczną i komfortową jazdę

 

Dobranie opony do warunków atmosferycznych

 

Poza regularnym pomiarem ciśnienia w oponach oraz kontrolą ich stanu istotne jest dostosowanie rodzaju opony do warunków pogodowych, a mianowicie wymiana opon z letnich na zimowe i odwrotnie. Częstym dylematem kierowców przy dość niepewnej obecnie pogodzie jest termin zmiany opon.

 

Opony letnie i zimowe

 

Opony zimowe od letnich różnią się budową. Zimowe są bardziej elastyczne i nie twardnieją w niskich temperaturach zachowując miękkość, co zwiększa ich przyczepność. Takie cechy spowodowane są większą ilością krzemionki użytej do ich produkcji. Różnica między oponami zimowymi, a letnimi, którą łatwo rozpoznać to ich wygląd, a mianowicie kształt bieżnika.  W obu rodzajach opon bieżniki są zupełnie różne. Już na pierwszy rzut oka możemy zauważyć, że w oponie letniej w przeciwieństwie do opony zimowej brakuje rowków i nacięć. Taki sposób zaprojektowania opony letniej spowodowany jest zależnością: im większa powierzchnia opony styka się z podłożem, tym większa jest jej przyczepność. Z uwagi na fakt, że opony letnie używane są podczas kiedy nawierzchnia jest gładka i sucha, zawierają mniej rowków i nacięć aniżeli zimowe. Charakterystyczne dla opony letniej są specjalne kanały odprowadzające wodę deszczową. Opony zimowe natomiast mają dużo rowków i nacięć, które umożliwiają większy kontakt ze śniegiem, a tym samym zapewniają większą przyczepność. Dodatkowym ich przystosowaniem są z pewnością rowki centralne, odprowadzające błoto, powstałe na skutek topnienia śniegu i wody. Jednak należy pamiętać, że w przypadku oblodzenia drogi opona zimowa może nie wystarczyć.

 

Łańcuchy na koła

 

Dlatego też podczas srogich warunków pogodowych, w przypadku pokrycia jezdni lodem warto postawić na łańcuchy zimowe na koła, zwane również łańcuchami śnieżnymi. W wielu krajach na górskich drogach zimą są one obowiązkowe, dotyczy to w szczególności stromych zbocz. Stosować je można na nawierzchniach śniegowo-lodowych, unikając nawierzchni asfaltowych. Podczas jazdy z łańcuchami zimowymi na kołach, należy dostosować prędkość do warunków pogodowych -  nie powinna ona przekraczać 50 kilometrów na godzinę. Zaleca się również unikanie wysokich krawężników i omijanie uszkodzonych nawierzchni. Dobór odpowiednich łańcuchów również ma znaczenie, zależy on od rozmiaru opon oraz od ilości miejsca między nadkolem a oponą, a także między oponą, a elementami zawieszenia. Dodatkową informacją jest fakt, iż jednocześnie można stosować łańcuchy na dwóch (przednich lub tylnych) bądź czterech kołach. 

 

Kiedy zmienić opony?

 

Kierowcy często zadają sobie pytanie kiedy zmienić opony. Ogólnie przyjęta jest zasada, że jeśli temperatura na zewnątrz przez większą część dnia przekracza siedem stopni Celsjusza to należy zmienić opony zimowe na letnie. Ustalono tak ze względów bezpieczeństwa, ponieważ rozgrzana opona zimowa będzie się ślizgać przy ruszaniu i hamowaniu. Dodatkowym powodem, dla którego warto w porę wymienić opony zimowe na letnie jest fakt, iż zimowe opony na drodze bez śniegu czy lodu szybciej się zużywają. Jednak ze zmianą opon należy wstrzymać się do momentu, kiedy przez kilka dni temperatura jest stabilna - często po jednym dniu ocieplenia nadchodzą mrozy. 

 

Zmiana opon wymagana prawnie

 

W niektórych krajach wymiana opon z letnich na zimowe i odwrotnie jest obowiązkowa. Przykładowo w Finlandii, Estonii, Słowenii i na Łotwie. W zależności od kraju w różnych terminach. Niektóre kraje wymagają opon zimowych, o ile warunki pogodowe wskazują na ich zastosowanie, są to między innymi: Niemcy, Austria, Rumunia, Czechy, Chorwacja, Luksemburg, Norwegia i Słowacja. W tych krajach prawo określa dokładną definicje warunków pogodowych w jakich należy stosować opony zimowe. W krajach takich jak Francja, Hiszpania, Włochy o konieczności stosowania opon zimowych sygnalizują władze poprzez zastosowanie specjalnych znaków. Belgia, Cypr, Malta, Portugalia, Grecja, Węgry, Dania Islandia, Litwa, Holandia i Wielka Brytania nie wymagają stosowania opon zimowych jednak władze zalecają rozsądek i użycie ich podczas warunków pogodowych na to wskazujących. Oczywiście w każdym kraju istnieją inne wymogi i wytyczne co do stosowanych opon. W niektórych krajach zabronione jest stosowanie łańcuchów zimowych. Wyjeżdżając za granicę w okresie zimy należy dokładnie zapoznać się z panującymi w danym kraju zasadami, bo nie stosowanie się do nich może skutkować karą i związanym z nim mandatem, bardzo często na dość spora kwotę.

 

Sytuacja w Polsce

 

W Polsce, tak jak w innych krajach istnieją zasady co do stosowanych opon. Przepisy kodeksu drogowego stanowią, że opony na jednej osi powinny mieć takie same: markę, rozmiar, kategorię użytkowania (na przykład opony drogowe, śniegowe, terenowe), budowę (mogą być diagonalne albo radialne), indeks prędkości (przykładowo (T, H, V, W) oraz nośność. Parametry opon należy dostosować do wymogów producenta pojazdu. Stosowanie się do tych zasad pozwoli na bezpieczną i komfortową jazdę. Należy pamiętać, że montaż opon o różnych rozmiarach czy indeksach prędkości lub nośności jest niebezpieczny, stanowi zagrożenie dla nas samych oraz innych uczestników ruchu, a także jest wykroczeniem drogowym. 

 

Podsumowanie

 

Podsumowując opony w samochodzie są jednym z najważniejszych składowych samochodu, dlatego tez ich stan techniczny i odpowiedni dobór jest niezwykle istotny. W przypadku, gdy ciśnienie w oponach jest odpowiednie, są one dostosowane do pojazdu, a także do warunków drogowych zarówno bezpieczeństwo jak i komfort jazdy zwiększają sie. Natomiast w przypadku nie stosowania się do przyjętych zasad, dotyczących opon, nie dbanie o ich kondycje, brak kontroli ciśnienia czy niedostosowanie opon do warunków pogodowych może prowadzić do wypadków i stanowi znaczne zagrożenie dla uczestników ruchu.